Press "Enter" to skip to content

Kusku Cagi

Kusku Cagi KLASK KAPTALZMN UMUDU VE PEYGAMBERLER Bugnk ekonomik dzenin alt yapsnn ve dnce eklinin olumas uzun bir zaman dilimini kapsamtr. Bu oluumun on sekizinci yzyln ikinci yarsnda balad kabul edilir. Ekonomik yaam, Bat Avrupada(youn olarak ngilterede) ve daha sonrada New Englandda buhar makinesinin icad ve Dokuma Devrimi ile deimeye balamtr. Sanayi Devrimi ile ekonomik dnceler de deimeye balamtr. Sanayi Devriminden nce ekonomik dzene krsal blgelerde yaayanlar yn veriyordu.

G, insanlarn sahip olduklar topran ve yaadklar yerlerin bykl ile llmekteydi Tm rklar iinde skolar nemli iktisatlar yetitirmilerdir. skoyann yetitirdii en nl kii ve ilk iktisat Adam Smithtir. Smith Wealth of Nations adl yaptnda kendi kiiel karlaryla elikili olduu halde yksek prensip sahibi olma iddiasnda bulunan insanlardan kuku duyduunu belirtmitir. Smithin ziyaret ettii kiilerden biri Voltairedir.Voltaire yeni bilgiler toplayarak dncelerini gelitiriyordu. Voltairenin bu zellii Smithin ufkunu geniletmi ve onu alannda bir nc yapmtr. Smith Fransada bulunduu srada Fransann en nemli gelir kayna tarmd.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Fizyokratlar diye bilinen bir grup ekonomik dnr tm zeninliin topraktan, dolaysyla tarmdan kaynaklandna inanyorlard. Smithi bu gruptan en ok etkileyen Franois Quesnaydi. Quesnayn Ekonomik Tablosu ekonomik sistemin karlkl blmlerini gsteriyordu. Smith Uluslarn Zenginliinin Yaps ve Nedenleri zerine Bir Aratrma adl kitabn 1776da yaynlad. Smith kitabnda insanlarn karlar iin abalamalarnn hem kendilerine hem de topluma yararl olduunu dnr. nsanlarn bireysel dnmeleri igdseldir ve devletin zorlamasndan daha iyidir. Adam Smithe gre bir ulusun zenginlemesi iin ilk nce emek ve ok alma daha sonra da retimde i blm ve uzmanlama gereklidir. Smith anonim irketlere karyd.

nk irket yneticilerinin kendi paralarn kullanrken gsterdikleri dikkati bakalarnn parasn da kullanrken gstermeleri beklenemezdi. Sanayi Devrimi birdenbire ortaya kmam oluumu aama aama gereklemitir. Tarmla geimini srdren insanlar makinelerin icadi ile ehirlerdeki dokuma ve rr fabrikalardaki ilere akn ediyorlard. Krsal kesim boalmaya balamt. New Lanark rnek bir dokuma kentiydi.

Smith, gnmzde ekonomik model diyebileceimiz iktisadi sistemin nasl ilediine ilikin bir gr gelitirmitir. Smithin oluturduu bu gr lmnden sonra David Ricardo ve Thomas Maltus tarafndan lmnden sonra yeniden ele alnmtr. Uluslarn Zenginliinin yaynland yl emperyalist ngiltere Amerikay kaybetmekteydi. O dnemde retim ve ticaretteki gelimeler Smithin vaat ettii tm zenginlii salamaktayd. Yirminci yzylda Smithin fikirleri Marx tarafndan ve devlet mdahelesini gerekli bulanlar tarafndan saldrya uramtr. GELM KAPTALZMDE DAVRANI BMLER VE AHLAK ANLAYII Yirminci yzyl kapitalizminde mlkiyet zenginleme unsuru olarak grldnden byk toprak sahipleri emei ile alanlardan daha fazla haklara sahipti.

Byle bir sistemde eitliki devlet anlayna tersti. Sanayi devrimi ile birlikte bu gr byk lde deimi, sanayi kapitalistlerinin byk toprak sahiplerinden daha da zengin olabilecekleri ortaya kmt. Zengin snf ile ilgili aklanmayan birok ey vardr. nk bilimadamlar genellikle yoksullarla ilgili aratrmalar yapmlardr. Halbuki ondokuzuncu yzylda zenginler topluma egemen stn bir snf olarak grlyordu. Sosyoloji alannda nc olan ngiliz Herbert Spencer yaama en iyi uyum salayann hayatta kalmas deyiiyle ayrcalkl snflarn nasl ayakta kaldn aklar. Spencerin dnceleri yeni kapitalistlere uymutu. Onun dnceleri zenginlii tamamiyle korumaktayd. Spencerden bir kuak gen olan Summer Darvinin grleri benimsemi, Spencer gibi zenginlerin zenginliklerini btnyle toplum asndan yaral grmtr. Ondokuzuncu yzylda ekonomik ileyiten tr yoksulluk kanlmaz grlyordu.

Bu yzylda yoksullarn doal olarak ayklanp atld gr yaygnd. Zenginlerin tamamiyle gl olduklar zamanda Veblen onlar hakknda ineleyici yazlar yazmt.Veblenin ilk ve en byk kitab Urasz Snf Kuram yirminci yzylda yaynland.Bu eserde Veblen zenginlerin servetlerinden dolay kendilerini gl hissetmeleri konusunu ele ald. Yirminci yzylln balarnda yaplan Newport evleri bir zenginlik gstergesiydi. Bu evler tam anlamyla zenginlerin servetini yanstmak iin yeterli deildi. Bunun yannda servet gstergesi olarak len balo gibi pahal elenceler yaplyordu. Bu evlerde yaayanlar servetlerinin bykln kamuoyuna New York Herald gazetesi ile yanstyorlard. Gnmzde sekinlik servetin bykl ile llmyor.

Politikaclar servet sahiplerinden daha st dzeyde bulunuyor.Yani kapitalizmin davran biimleri byk lde degiime uramtr. KARL MARXIN YOL AYRIMI Toplumda sregelen dnce biimi, siyasal ve ekonomik dzen Karl Marx ile sorgulanmaya balamtr.Marx Hegelin dncelerinden etkilenmi Hegelin belirttii toplumun organik geliim ve deiim sreci Marxn dncelerinin temelini oluturur. Toplumun deiimi snflar arasndaki atmadan kaynaklanr. Hegel snf bilincine sahip proletaryann kapitalistleri yenilgiye uratp ii devletini ortaya karacan belirtir. Marx Klnde Rheinische Zeitungda yazmaya balad.

O sralarda devrim konusu ok tartlmaktayd. Marx bu tartmalar srasnda komnizmin dnce yapsnn arptlmasn gazete yazlarnda eletirmitir. Marxn boanma konusu sebebiyle daha zgr bir tartma ortam istemesi arn gazete yaynn yasaklamasna sebep oldu. Marx Pariste Alman Fransz Yll adyla dergi kard. Ama dergide kan bir kitabn eletiri sebebiyle dergi yayndan kaldrld.

Bu dnemde sosyalizm ok youn olarak tartlmaktayd. Marx da dncelerini gelitirmeye alyordu. Marxa gre retim toplu retime getii halde mlkiyet hakk bireysel dzeyde kalyor bu da kapitalist toplumlarda alt yap ile st yap arasnda nemli bir elikinin olduunu ortaya koyuyordu. Marxn yazd Komnist Manifesto rgtleyici bir belge nitelii tar. Bu siyasal belgede devlet yneticilerinin burjuvazi snfnn karna alt belirtilmitir.

Bu belge Marxn devrim ars niteliini de tar. Manifostonun ardndan Almanya,talya gibi birka lkede hkmetler sarslmaya balad ama devrim hemen gereklemedi. lerleyen tarihlerde gerekleen devrim iilerin ama ve isteklerine ynelik devrimdi. alma hakk gr giderek yaygnlamaya balad. iler hkmeti drmeye altlar ama iilerin devrimi doru planlayamamasndan dolay yenilgileriyle sonuland.

Devrimden sonra kapitalistler gerek gce sahip olmaya balamlard. Marx daha sonra ngiltere ye gitti. Marxn buradaki amac devrimin olumasna dnce ynnden alt yap hazrlamak,devrimi gerekletirmek ve sonrasnda gerekli dzenlemeyi yapmakt. Marx Londrada Das Kapital adl yaptn yazd. Marx igcne nem veriyor ve onunda kapitalist toplumda deerlendirilerek satlmas gerektiini savunuyor. Birinci Enternasyonal rgt Avrupann sanayi lkelerinden gelen iiler ile oluturuldu.

Kurulan rgtn amac ve ilkeleri Marksist dnce tarihinde nemli bir belge olan alan Snflara Hitap ile duyuruldu. Birinci Enternasyonal rgt hkmet tarafndan yasakland. Yalnzca Pariste iktidar ele geirildi (Paris Komn). Ama yeni hkmet baarl olamad. Ve ilk devrim sona erdi. SONU HEP KANLI BTEN GRM: SMRGECLK Bat Avrupa ve Amerika Bileik Devletlerinde birtakm dnce hareketlerinin gelitii dnemde in,Hindistan Latin Amerika gibi lkelerde hala feodal sistem hakimdi. Bu lkeler sanayi lkelerine smrge devleti olarak bamlydlar. Adam Smith, smrgecilikte ticaretin birtakm irketler tarafndan tekelletirilmesini lke asndan zararl gryordu.

Marx ise kapitalist sanayide retimde kullanlacak hammaddeyi salamak iin smrgecilii savunuyordu. Ona gre kapitalizm smrge durumundaki lkelerdeki retimi deitirecekti. lk smrgecilik giriimi Bat Avrupallarn Dou Akdenize dzenledikleri Birinci Hal Seferi ile balamtr. Hal Seferleri dini amacndan sapm, sefere katlanlarn mal mlk edinme savana dnmtr. slam egemenliinin batda zayflamasyla spanyollar yllarca srecek olan smrgecii balattlar. Smrgecilie ilk balayan devlet olarak smrge ticaretini tekelletirdiler.

ngilizler smrgelerinde spanyollar gibi brokratik ve merkeze bal bir ynetim sergilemiyorlard. Bu da Smithin fikirlerine bir yaknlama salad. Amerika ktasndaki spanyol egemenlii sona erdikten sonra Meksika ve Kbada smrgeciliin izlerini ortadan kaldran devrimler gerekleti. Franszlar spanyollar gibi sistemli bir smrgecilik uygulamyorlard. Bunu Franszlarn ilk nceleri Lousanada ok fazla deerli maden olduunu sanmalar, oraya yerletikten sonra ise umduklarn bulamayp Lousanay terk etmeleri olaynda grebiliyoruz.

ngilizler ise Pakistan da ok iyi, adil bir ynetim sergilediler. Amerikan smrgecilik deneyimi bar amal savalar ile Filipinlerin alnmasyla balad. Daha sonra balayan Vietnam sava ise insanlar komnizmden kurtarmak amacyla yaplmtr. Gnmzde sanayi ynnden gelimi lkeler bir zamanlar smrgecilik yapan lkelerdir. Eski smrgeler ise dnyann yoksul lkeleridir. YOLSUZLUA EN YAKIN CAT: PARA lk alarda insanlar mallar takas ederek istediklerini alabiliyorlard. Takas edilecek mallarn deerlerinin ayn olmas gerekliliinin zorluu karsnda madeni para baslmaya baland. Madeni parann ardndan Roma,Venedik gibi ehirlerde bankalar kuruldu.

Ve para basma yetkisi snrl sayda insana verildi. Madeni paralar gmten yaplyordu ama hepsinin kalitesi ayn deildi. Paralarn kalitesini ayarlamak iin Amsterdamda banka kuruldu. Yatrlan paralar karlnda makbuz veriliyor ve bu paralar bir bakasna bor veriliyordu. Kurulan bankann ardndan Amsterdam kentinde byk bir gelime balad. Yalnz, banka yatrlan tm paray kredi olarak verdiinden ve mevduat sahipleri de bankadaki paralarn alamayacaklarn sezdikleri iin hepsi birden paralarn almaya gittiklerinden banka kapanr. Fransada Law adnda biri banka kurdu.

Banka insanlara yatrlan para karlnda banknot veriyordu. Ardndan da Law Mississipi irketini kurdu. Bu irket iyi smrgelere sahipti ve ok gl bir irketti. nsanlar ellerindeki banknotlarla irketin hisse senetlerini alyorlard. Ama piyasada ok fazla banknot olduundan deerleri azalyordu. Bu banknotlar karlnda banka gm ve altn deyemedi. ngilterede kurulan merkez bankas ise para piyasasn dzenlemi,ok sayda banknot basmamtr. Kat para Amerikallar ve Kanadallar tarafndan bulunmutur. Kanadallar ilk olarak iskambil katlarn kullanmlardr.

Ama piyasaya ok fazla oyun kad srldnden gm ve altn deme olana azalyordu. Oyun katlar oald iin satn alma gc dt. Enflasyon olutu. Amerikan Merkez Bankas ngiliz Merkez Bankas tersine toplanan mevduat orannda kasasnda belli belli miktarda gm ve altn bulundurdu. Bylece tccarlara verilen kredi miktar …

x

Hi!
I'm Charlotte

Would you like to get a custom essay? How about receiving a customized one?

Check it out